Audyt Krajobrazowy Województwa Pomorskiego

W dniu 28 lipca 2025 roku Sejmik Województwa Pomorskiego podjął uchwałę nr 190/XVII/25 w sprawie uchwalenia Audytu Krajobrazowego Województwa Pomorskiego. W ramach prac nad audytem krajobrazowym zidentyfikowano w granicach województwa pomorskiego 1793 jednostki krajobrazowe, z czego 152 krajobrazy uznano za krajobrazy priorytetowe.

Podstawą sporządzenia audytu krajobrazowego jest ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sporządzania audytów krajobrazowych określające szczegółową metodologię sporządzenia tego aktu planowania przestrzennego.

Czym jest audyt krajobrazowy?

Audyt krajobrazowy to szczególne narzędzie zarządzania krajobrazem. Jego celem jest identyfikacja krajobrazów występujących na terenie całego województwa wraz z określeniem cech charakterystycznych oraz oceną wartości każdego z nich. Jest sporządzany nie rzadziej niż raz w ciągu 20 lat, stanowiąc tym samym najbardziej kompleksową analizę przestrzeni regionu, obejmującą w szczególności elementy przyrodnicze i kulturowe o największym wpływie na ocenę krajobrazu i jego walorów.

Badania realizowane w ramach audytu krajobrazowego zmierzają do wyznaczenia krajobrazów priorytetowych czyli takich, które są szczególnie cenne dla społeczeństwa ze względu na swoje wartości przyrodnicze, kulturowe, historyczne lub estetyczno-widokowe. Dlatego też ważnym elementem audytu krajobrazowego jest identyfikacja zagrożeń dla możliwości zachowania wartości krajobrazów o największym znaczeniu w skali regionu, jak również ustalenie rekomendacji i wniosków dotyczących ich kształtowania i ochrony.

Jak audyt znalazł się w porządku prawnym?

Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego audytu krajobrazowego jest konsekwencją ratyfikacji przez Polskę Europejskiej Konwencji Krajobrazowej, która została przyjęta przez Radę Europy 20 października 2000 roku we Florencji. Konwencja zdefiniowała krajobraz jako postrzegany przez ludzi obszar, którego charakter jest wynikiem działania oraz interakcji czynników przyrodniczych i ludzkich.

Przyjęcie konwencji wiązało się również z wprowadzeniem pojęcia gospodarowania krajobrazem, oznaczającego działanie mające na celu zachowanie krajobrazu w taki sposób, aby możliwe było kierowanie jego zmianami wynikającymi z procesów społecznych, gospodarczych i środowiskowych. Postanowienia Konwencji zostały wprowadzone na grunt polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 roku o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, która zyskała miano ustawy krajobrazowej.

Krajobrazy priorytetowe

Na terenie województwa pomorskiego wydzielono łącznie 1793 jednostki krajobrazowe, spośród których 152 zostały zidentyfikowane jako krajobrazy priorytetowe. Dla obszarów tych dokonano między innymi identyfikacji zagrożeń dla możliwości zachowania wartości krajobrazów oraz określono rekomendacje i wnioski dotyczące kształtowania i ochrony krajobrazów.

Jednocześnie zgodnie z metodyką sporządzania audytów krajobrazowych określoną przepisami rozporządzenia Rady Ministrów dokonano również analizy zagrożeń oraz wskazania rekomendacji i wniosków dla jednostek krajobrazowych w obrębie wybranych form ochrony przyrody oraz dziedzictwa kulturowego. Na powyższe formy w województwie pomorskim składają się dwa parki narodowe, ponad sto rezerwatów przyrody, dziewięć parków krajobrazowych, czterdzieści sześć obszarów chronionego krajobrazu, dwa rezerwaty Biosfery UNESCO Człowiek i Biosfera, trzy parki kulturowe, a także jeden obiekt znajdujący się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO i dwa obiekty proponowane do umieszczenia na tej liście.

Katalog form architektonicznych

Ważną częścią audytu krajobrazowego jest katalog lokalnych form architektonicznych, który stanowi zbiór charakterystycznych cech i detali dotyczących wybranych obszarów zabudowy wyróżniających się tradycyjną architekturą regionalną. Katalog ma sprzyjać nie tylko zachowaniu tożsamości i zmierzać do osiągnięcia większej harmonii pomiędzy nowymi obiektami oraz zachowaną zabudową o charakterze historycznym, ale ma mieć również potencjał popularyzatorski, służący podtrzymaniu i wzmacnianiu tradycji oraz specyfiki i tożsamości lokalnej konkretnych rejonów województwa pomorskiego poprzez zachowanie i kontynuację regionalnych cech budownictwa we współczesnej architekturze. W obrębie województwa pomorskiego, z uwagi na złożoną specyfikę krajobrazu i dziedzictwa kulturowego ulegającego na przestrzeni wieków zróżnicowanym wpływom społecznym i kulturowym, zaproponowano cztery katalogi lokalnych form architektonicznych dedykowanych wybranym obszarom w obrębie Żuław Wiślanych, osadom leśnym w obrębie Borów Tucholskich, tradycyjnej zabudowie miejscowości nadmorskich oraz położonej na Ziemi Słowińskiej tradycyjnej zabudowie szachulcowej Krainy w Kratę.

Zidentyfikowane krajobrazy

Na terenie województwa pomorskiego w wyniku zastosowanej metodologii określonej zapisami rozporządzenia dokonano wydzielenia łącznie 1 793 jednostek krajobrazowych obejmujących obszar całego regionu.

Krajobrazy priorytetowe

Spośród wszystkich jednostek 152 zostały zidentyfikowane jako krajobrazy priorytetowe, czyli posiadające szczególną wartość z uwagi na występujące w nich wartości. Dokonano w nich identyfikacji zagrożeń dla możliwości zachowania wartości oraz określono rekomendacje i wnioski dotyczące kształtowania i ochrony krajobrazów.

Obszary chronione

Analiza zagrożeń oraz wskazanie rekomendacji i wniosków nastąpiło również dla jednostek krajobrazowych w obrębie wybranych form ochrony przyrody oraz dziedzictwa kulturowego, których katalog został określony w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Propozycje objęcia ochroną

Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wybrane rekomendacje odnoszą się do zaproponowania nowych lub powiększenia istniejących form ochrony przyrody oraz ochrony dziedzictwa kulturowego.

Najważniejsze etapy procedury sporządzenia audytu krajobrazowego

Przystąpienie do sporządzenia projektu audytu krajobrazowego dla województwa pomorskiego

Uchwała nr 940/360/18 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 4 września 2018 roku w sprawie przystąpienia do sporządzenia projektu audytu krajobrazowego dla województwa pomorskiego

Zapoznaj się z uchwałą

Obwieszenie o przystąpieniu do sporządzenia projektu audytu krajobrazowego dla województwa pomorskiego

Obwieszenie Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 10 września 2018 roku w sprawie zawiadomienia o przystąpieniu do sporządzenia projektu Audytu Krajobrazowego dla Województwa Pomorskiego

Zapoznaj się z obwieszczeniem

Sporządzenie projektu audytu krajobrazowego dla województwa pomorskiego

Sporządzenie projektu na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2019 roku w sprawie sporządzania audytów krajobrazowych zmienionego rozporządzeniem z dnia 19 października 2022 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie sporządzania audytów krajobrazowych

Przeczytaj więcej

Przeprowadzenie cyklu spotkań z przedstawicielami samorządów lokalnych

Przeprowadzenie cyklu spotkań roboczych dotyczących krajobrazów priorytetowych z przedstawicielami organów stanowiących i wykonawczych samorządów lokalnych w różnych częściach województwa pomorskiego w okresie od marca do lipca 2024 roku

Przeprowadzenie procesu opiniowania projektu audytu krajobrazowego dla województwa pomorskiego

Uchwała nr 1579/52/24 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 23 grudnia 2024 roku w sprawie zatwierdzenia projektu Audytu Krajobrazowego Województwa Pomorskiego i przeprowadzenia procesu jego opiniowania przez organy wymienione w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w okresie od stycznia do lutego 2025 roku

Zapoznaj się z uchwałą

Publiczne wyłożenie projektu audytu krajobrazowego dla województwa pomorskiego

Uchwała nr 377/79/25 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 1 kwietnia 2025 roku w sprawie przyjęcia drugiego projektu Audytu Krajobrazowego Województwa Pomorskiego i wyłożenia do publicznego wglądu przez okres od dnia 10 kwietnia do 13 maja 2025 roku. W czasie wyłożenia i przez okres czternastu dni po jego zakończeniu możliwe jest składanie uwag do projektu za pośrednictwem formularza konsultacyjnego.

Zapoznaj się z uchwałą

Przyjęcie projektu audytu krajobrazowego dla województwa pomorskiego w celu przedłożenia Sejmikowi Województwa Pomorskiego

Uchwała nr 887/105/25 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 15 lipca 2025 roku w sprawie rozpatrzenia uwag oraz przyjęcia projektu audytu krajobrazowego dla województwa pomorskiego oraz przedłożenie projektu Sejmikowi Województwa Pomorskiego.

Zapoznaj się z uchwałą

Przyjęcie audytu krajobrazowego dla województwa pomorskiego przez Sejmik Województwa Pomorskiego

Uchwała nr 189/XVII/25 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 28 lipca 2025 roku w sprawie rozstrzygnięcia uwag zgłoszonych do projektu Audytu krajobrazowego województwa pomorskiego nieuwzględnionych przez Zarząd Województwa Pomorskiego w związku z jego wyłożeniem do publicznego wglądu oraz uchwała nr 190/XVII/25 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 28 lipca 2025 roku w sprawie uchwalenia Audytu Krajobrazowego Województwa Pomorskiego

Zapoznaj się z uchwałą

Portal mapowy

Jedną z form zapoznania się z dokumentacją Audytu Krajobrazowego Województwa Pomorskiego jest uruchomiony w tym celu portal mapowy, którego celem jest sprawny dostęp do kart jednostek krajobrazowych, które stanowią podstawowe opracowanie dotyczące charakterystyki i oceny krajobrazu oraz zidentyfikowanych zagrożeń i rekomendacji i wniosków, a także kart sporządzonych dla form ochrony. Przeglądanie portalu umożliwia dostęp do dokumentów poprzez identyfikację poszczególnych obiektów.

Audyt Krajobrazowy Województwa Pomorskiego

Metodyka opracowania

Folder zawierający opis przyjętych metodyk oraz wykorzystanych źródeł danych z uwzględnieniem zapisów Rozporządzenia w sprawie sporządzania audytów krajobrazowych, które określa kluczowe elementy sporządzenia Audytu Krajobrazowego Województwa Pomorskiego.

Pobierz

Wyniki

Folder zawierający dokumentację audytu krajobrazowego, w tym część opisową i tabelaryczną zawierającą między innymi zestawienie zidentyfikowanych krajobrazów oraz ich klasyfikację, wykaz krajobrazów priorytetowych oraz obszarów lub obiektów, o których mowa w art. 38a ust. 3 pkt. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Pobierz

Konsultacje społeczne

Folder zawierający opis przebiegu przeprowadzonego etapu opiniowania oraz wyłożenia publicznego, w tym przeprowadzonych konsultacji społecznych, wraz z wykazem zebranych uwag.

Pobierz

Karty krajobrazów priorytetowych

Folder zawierający karty wszystkich zidentyfikowanych na terenie województwa pomorskiego krajobrazów priorytetowych.

Pobierz

Karty form ochrony

Folder zawierający karty dla obszarów i obiektów, o których mowa w art. 38a ust. 3 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czyli parków kulturowych, parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, obszarów chronionego krajobrazu, a także obiektów znajdujących się na listach Światowego Dziedzictwa UNESCO, obszarów Sieci Rezerwatów Biosfery UNESCO Człowiek i Biosfera lub obszarów i obiektów proponowanych do umieszczenia na tych listach, dla których audyt krajobrazowy może proponować wnioski i rekomendacje.

Pobierz

Katalog lokalnych form architektonicznych

Folder zawierający opracowane katalogi lokalnych form architektonicznych sporządzone na podstawie wytycznych w zakresie kształtowania lokalnych form architektonicznych zabudowy dla krajobrazów priorytetowych zgodnie z załącznikiem numer 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sporządzania audytów krajobrazowych.

Pobierz

Część graficzna

Folder zawierający mapy sporządzone we właściwym układzie współrzędnych obejmujące mapę zidentyfikowanych krajobrazów, mapę obszarów lub obiektów, o których mowa w art. 38a ust. 3 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, mapę przedstawiającą lokalizację krajobrazów priorytetowych, a także mapy proponowanych do wprowadzenia form ochrony przyrody i zabytków oraz mapy obszarów wyróżniających się lokalną formą architektoniczną.

Pobierz