Trzydziestu dziewięciu studentów reprezentujących cztery gdańskie uczelnie zainicjowało tegoroczną Pomorską Akademię Planowania Przestrzeni Publicznej. Projekt, którego celem jest wsparcie samorządów lokalnych w działaniach podnoszących jakość, funkcjonalność i estetykę przestrzeni publicznych małych miast i miejscowości w województwie pomorskim odbędzie się w tym roku w Swołowie. Gospodarzem bieżącej edycji będzie Gmina Redzikowo w powiecie słupskim. Umowę w sprawie realizacji Pomorskiej Akademii Planowania Przestrzeni Publicznej podpisali w dniu 12 czerwca 2025 roku Wójt Gminy Redzikowo Barbara Dykier oraz Dyrektor Pomorskiego Biura Planowania Regionalnego Jakub Pietruszewski.

Podpisanie umowy przez Wójt Gminy Redzikowo oraz Dyrektora Pomorskiego Biura Planowania Regionalnego

Swołowo wyróżnia się z uwagi na swój szczególny charakter nie tylko na tle województwa pomorskiego. Jest to jedna z najlepiej zachowanych wsi owalnicowych w Polsce, której układ przestrzenny pozostał niezmieniony od czasów średniowiecza. W miejscowości znajduje się około siedemdziesięciu budynków szkieletowych pochodzących z XIX i początku XX wieku. Okazją do odwiedzin Swołowa były obchody trzydziestolecia „Krainy w kratę”, czyli koncepcji promującej region kulturowy zlokalizowany w tej części województwa pomorskiego, który wyróżnia się z uwagi na duży stopień zachowania architektury szkieletowej oraz charakterystycznego układu siedlisk z budynkami bramnymi. Twórczynią koncepcji promocji i zachowania dziedzictwa tej architektury była doktor Elżbieta Szalewska, architektka i regionalistka związana między innymi z ówczesnym Wojewódzkim Biurem Planowania Przestrzennego w Słupsku, funkcjonującego obecnie jako Pomorskie Biuro Planowania Regionalnego. Z uwagi na swoją wyróżniającą się architekturę oraz zachowane układy wsi Swołowo i okoliczne miejscowości zostały wyznaczone jako krajobraz priorytetowy w projekcie Audytu Krajobrazowego Województwa Pomorskiego przygotowywane przez Pomorskie Biuro Planowania Regionalnego dla Zarządu Województwa Pomorskiego.

Współorganizatorami Pomorskiej Akademii Planowania Przestrzeni Publicznej są Związek Uczelni w Gdańsku im. Daniela Fahrenheita wraz z wchodzącymi w jego skład Gdańskim Uniwersytetem Medycznym, Politechniką Gdańską i Uniwersytetem Gdańskim, oraz Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku, których studenci wejdą w skład interdyscyplinarnych zespołów projektowych. Efekty ich prac mają wesprzeć samorząd lokalny w podejmowaniu procesów decyzyjnych dotyczących polityki przestrzennej i strategii rozwoju dotyczącej „Krainy w Kratę”. Dzięki współpracy w ramach Uczelni Fahrenheita studenci już we wrześniu odwiedzą Swołowo, gdzie przez okres kilku dni będą zapoznawać się z uwarunkowaniami dotyczącymi miejscowości, a następnie będą prowadzić prace koncepcyjne i projektowe trwające przez okres niemal całego semestru zimowego. Prezentacja wyników ich prac odbędzie się na przełomie roku.

W czasie inauguracji studenci mieli czas, by zapoznać się ze specyfiką miejscowości

Opiekę nad trwającym procesem projektowym będą sprawować nauczyciele akademiccy reprezentujący każdą z uczelni. Wśród grona opiekunów znalazły się Weronika Ciećko i Małgorzata Wojnarowska z Wydziału Nauk o Zdrowiu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, Magdalena Podwojewska i Anna Rubczak z Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej, Joanna Poczobut i Grażyna Chaberek z Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Gdańskiego oraz Anita Wasik i Joanna Czaplewska z Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku.

Partnerem działań realizowanych w Swołowie będzie Zagroda Inicjatyw Twórczych, czyli jeden z oddziałów Centrum Kultury i Biblioteki Publicznej Gminy Redzikowo. To między innymi dzięki gościnności tej instytucji studentki i studenci będą mogli uczestniczyć w pracach terenowych w Swołowie jesienią tego roku.

Ważnym partnerem projektu będzie również Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swołowie, będące oddziałem Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, czyli Instytucji Kultury Samorządu Województwa Pomorskiego. Oddział funkcjonuje na terenie wsi od 2008 roku, jednak już w 2002 roku Muzeum Pomorza Środkowego przejęło na własność działkę z jedną z zagród, które dały początek działalności muzealnictwa w Swołowie. Przewidziane działania związane z rozwojem instytucji zmierzają między innymi do utworzenia Centrum Spotkań Wsi Pomorskiej w Swołowie.